Công thức và ví dụ chi tiết cách tính giá thành sản phẩm gia công

Giá thành sản phẩm gia công là tổng chi phí được tính cho sản phẩm hoặc đơn hàng sau khi hoàn thành quá trình gia công theo yêu cầu. Tùy mô hình kinh doanh, chi phí có thể bao gồm nhân công trực tiếp, máy móc, vật tư tiêu hao, chi phí sản xuất chung và những khoản thuê ngoài liên quan.

Đối với doanh nghiệp cơ khí, gia công kim loại hoặc chế tạo chi tiết theo yêu cầu, cách tính giá thành sản phẩm gia công có thể thay đổi theo vật liệu, độ phức tạp, thời gian gia công, số lượng đặt hàng và yêu cầu kỹ thuật.

Trước khi tìm hiểu cách tính giá thành sản phẩm gia công, doanh nghiệp cần phân biệt ba khái niệm:

  • Chi phí sản xuất: Các khoản chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất, gia công, bao gồm cả chi phí liên quan đến sản phẩm chưa hoàn thành.
  • Giá thành sản phẩm gia công: Chi phí được tập hợp và tính cho sản phẩm hoặc đơn hàng hoàn thành theo phương pháp đã lựa chọn.
  • Giá bán gia công: Mức giá doanh nghiệp báo cho khách hàng, được xác định dựa trên giá thành hoặc chi phí dịch vụ, lợi nhuận mục tiêu và các điều kiện thương mại.

Nếu khách hàng cung cấp vật liệu chính, cách tính sẽ khác với trường hợp xưởng tự mua toàn bộ nguyên vật liệu.

1. Công thức cách tính giá thành sản phẩm gia công

1.1. Công thức tính tổng giá thành

Sơ đồ công thức tính tổng giá thành và đơn giá sản phẩm gia công trên phần mềm OnePRO ERP
Công thức chuẩn tính toán tổng giá thành và giá thành đơn vị sản phẩm gia công trên hệ thống OnePRO ERP.

Với sản phẩm hoặc đơn hàng được tập hợp chi phí theo kỳ, công thức tổng quát là:

Tổng giá thành sản phẩm hoàn thành = Chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ + Chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ − Chi phí sản xuất dở dang cuối kỳ.

Trong đó:

  • Chi phí dở dang đầu kỳ là chi phí đã tập hợp cho các sản phẩm hoặc đơn hàng chưa hoàn thành từ kỳ trước.
  • Chi phí phát sinh trong kỳ gồm những khoản chi phí sản xuất liên quan được ghi nhận trong kỳ.
  • Chi phí dở dang cuối kỳ là chi phí thuộc sản phẩm hoặc đơn hàng chưa hoàn thành tại thời điểm cuối kỳ.

Nếu xưởng gia công một đơn hàng riêng biệt và toàn bộ sản phẩm đã hoàn thành, không có chi phí dở dang cần tính chuyển, có thể sử dụng công thức đơn giản hơn:

Tổng giá thành đơn hàng = Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp + Chi phí nhân công trực tiếp + Chi phí sản xuất chung + Chi phí gia công thuê ngoài liên quan.

Cách tính giá thành sản phẩm gia công này cần được điều chỉnh theo thực tế hợp đồng. Nếu khách hàng cấp vật liệu chính, xưởng không cộng giá trị vật liệu do khách hàng sở hữu vào chi phí vật liệu của mình.

1.2. Công thức tính giá thành đơn vị

Sau khi xác định tổng giá thành của phần sản phẩm hoàn thành, doanh nghiệp tính giá thành cho một đơn vị như sau:

Giá thành đơn vị = Tổng giá thành sản phẩm hoàn thành / Số lượng sản phẩm hoàn thành.

Số lượng sử dụng trong phép tính phải phù hợp với đối tượng tính giá thành và quy tắc ghi nhận sản phẩm đạt yêu cầu. Nếu có sản phẩm lỗi, sản phẩm phải gia công lại hoặc sản phẩm dở dang, doanh nghiệp cần xác định cách xử lý chi phí tương ứng, tránh chia tổng chi phí cho số lượng không phù hợp.

1.3. Công thức tính giá bán gia công

Giá thành là cơ sở để xác định giá báo khách, nhưng không đồng nghĩa với giá bán.

Một cách xác định giá bán phổ biến là:

Giá bán chưa VAT = Giá thành hoặc chi phí dịch vụ tính cho đơn hàng + Lợi nhuận mục tiêu + Các khoản chi phí bổ sung chưa nằm trong giá thành.

Nếu doanh nghiệp tính lợi nhuận theo tỷ lệ trên giá thành, có thể dùng:

Giá bán dự kiến = Giá thành × (1 + Tỷ lệ lợi nhuận trên giá thành).

Ví dụ, giá thành đơn vị là 90.000 đồng và doanh nghiệp muốn mức lợi nhuận bằng 20% giá thành, giá bán dự kiến là 108.000 đồng/đơn vị, trước khi xem xét VAT và các điều kiện báo giá khác.

2. Giá thành sản phẩm gia công gồm những khoản chi phí nào?

Để tính giá thành chính xác, doanh nghiệp cần xác định đầy đủ các khoản chi phí thuộc phạm vi sản xuất hoặc gia công.

Sơ đồ 5 khoản chi phí bóc tách giá thành sản phẩm gia công
5 khoản chi phí cấu thành giá thành đơn hàng gia công được quản lý và bóc tách tự động

2.1. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Đây là chi phí của nguyên vật liệu được sử dụng trực tiếp để tạo ra sản phẩm, chẳng hạn thép, inox, nhôm, phôi, linh kiện hoặc vật liệu phụ theo yêu cầu gia công.

Cách tính cơ bản:

Chi phí vật liệu trực tiếp = Lượng vật liệu thực tế sử dụng × Đơn giá vật liệu.

Khi tính toán, cần xem xét lượng vật liệu tiêu hao, phần hao hụt hợp lý, phế liệu thu hồi và phương pháp ghi nhận theo quy định kế toán áp dụng tại doanh nghiệp.

Nếu khách hàng cung cấp vật liệu, cần tách rõ vật liệu nhận gia công hộ với vật liệu thuộc sở hữu của xưởng. Tránh ghi nhận giá trị vật liệu của khách hàng thành chi phí mua nguyên liệu của doanh nghiệp khi bản chất giao dịch không phải như vậy.

2.2. Chi phí nhân công trực tiếp

Chi phí nhân công trực tiếp là khoản chi phí lao động liên quan đến việc thực hiện công việc gia công, theo cách tập hợp chi phí của doanh nghiệp.

Có thể tính dựa trên thời gian làm việc, đơn giá công đoạn hoặc sản lượng thực hiện, tùy phương thức trả lương và khả năng theo dõi dữ liệu.

Ví dụ, một đơn hàng cần 80 giờ công, với chi phí nhân công quy đổi 100.000 đồng/giờ, chi phí nhân công trực tiếp là 8.000.000 đồng.

Doanh nghiệp cần tránh chỉ tính tiền lương cơ bản mà bỏ qua những khoản chi phí lao động thuộc phạm vi phải tính theo chính sách kế toán và phương pháp tập hợp chi phí đang áp dụng.

2.3. Chi phí máy móc và gia công theo công đoạn

Với xưởng cơ khí, chi phí sử dụng máy có thể là yếu tố đáng kể trong giá thành. Các khoản liên quan có thể bao gồm điện năng, khấu hao máy, bảo trì, vật tư tiêu hao và chi phí vận hành.

Nếu doanh nghiệp theo dõi được thời gian sử dụng máy, có thể xây dựng đơn giá giờ máy phù hợp để phân bổ chi phí cho từng đơn hàng hoặc công đoạn.

Ví dụ, đơn hàng sử dụng 40 giờ máy và đơn giá chi phí máy là 150.000 đồng/giờ, chi phí máy được tính cho đơn hàng là 6.000.000 đồng.

Đơn giá giờ máy cần được xây dựng dựa trên chi phí thực tế và cách phân bổ phù hợp, không nên sử dụng một mức ước lượng thiếu căn cứ cho mọi loại máy và mọi công đoạn.

2.4. Chi phí sản xuất chung

Chi phí sản xuất chung là những khoản phục vụ hoạt động của phân xưởng nhưng không thể hoặc không thuận tiện để quy trực tiếp cho một đơn vị sản phẩm, chẳng hạn lương quản lý xưởng, chi phí bảo trì chung, khấu hao tài sản dùng chung và một số chi phí vận hành khác.

Công thức phân bổ:

Chi phí sản xuất chung phân bổ cho đơn hàng = Tổng chi phí sản xuất chung cần phân bổ × Tỷ lệ phân bổ của đơn hàng.

Ví dụ, một đơn hàng chiếm 10% tổng giờ máy của nhóm máy liên quan. Nếu tổng chi phí chung được phân bổ theo giờ máy là 50.000.000 đồng, phần chi phí phân bổ cho đơn hàng là 5.000.000 đồng.

2.5. Chi phí gia công thuê ngoài

Một số đơn hàng cần xử lý nhiệt, mạ, sơn, cắt hoặc thực hiện công đoạn khác tại nhà cung cấp bên ngoài. Chi phí thuê ngoài liên quan cần được tập hợp vào đối tượng tính giá thành phù hợp.

Ngoài chi phí dịch vụ, doanh nghiệp cần kiểm soát lượng vật tư chuyển đi, số lượng sản phẩm nhận về, sản phẩm lỗi và công nợ nhà thầu nếu những nghiệp vụ này phát sinh.

Việc theo dõi riêng từng đơn hàng giúp doanh nghiệp xác định chi phí thuê ngoài thực tế và hạn chế tình trạng phát sinh chi phí nhưng không được tính đủ vào giá thành.

3. Cách tính giá thành sản phẩm gia công theo 4 bước

Bước 1: Xác định đối tượng tính giá thành

Trước tiên, doanh nghiệp cần xác định sẽ tính giá thành theo đơn hàng, sản phẩm, lô sản xuất hay công đoạn.

Với xưởng gia công theo yêu cầu, tính giá thành theo từng đơn hàng thường hữu ích vì mỗi khách hàng có thể yêu cầu khác nhau về vật liệu, số lượng, độ chính xác và quy trình gia công.

Nếu nhiều đơn hàng sử dụng chung nguồn lực, doanh nghiệp cần xác định cách tập hợp chi phí trực tiếp và phân bổ chi phí chung để tránh tính trùng hoặc bỏ sót.

Bước 2: Tập hợp chi phí phát sinh

Ghi nhận chi phí vật liệu, nhân công, sử dụng máy, sản xuất chung và thuê ngoài theo đối tượng đã xác định.

Dữ liệu cần có căn cứ từ chứng từ xuất kho, bảng chấm công, báo cáo thời gian máy, hóa đơn dịch vụ và những hồ sơ liên quan.

Nếu chỉ sử dụng định mức để tính giá mà không đối chiếu với mức tiêu hao thực tế, doanh nghiệp có thể không nhận ra các đơn hàng đang phát sinh lãng phí.

Bước 3: Xử lý sản phẩm dở dang và phân bổ chi phí

Nếu đơn hàng kéo dài qua nhiều kỳ, doanh nghiệp cần xác định phần công việc chưa hoàn thành và chi phí tương ứng. Nếu có nhiều đơn hàng cùng sử dụng máy móc hoặc nhân sự, cần phân bổ chi phí chung theo tiêu thức đã chọn.

Với đơn hàng hoàn thành trong kỳ, doanh nghiệp vẫn cần kiểm tra vật tư đã xuất, số lượng đạt yêu cầu và những chi phí phát sinh bổ sung trước khi kết chuyển giá thành.

Bước 4: Tính tổng giá thành và giá thành đơn vị

Sau khi tổng hợp chi phí và xử lý phần dở dang, tính tổng giá thành của sản phẩm hoàn thành rồi chia cho số lượng phù hợp.

Kết quả cần được đối chiếu với báo giá ban đầu để đánh giá chênh lệch giữa chi phí dự kiến và thực tế. Đây là cơ sở để điều chỉnh định mức, thời gian gia công hoặc phương pháp báo giá cho các đơn hàng tương tự.

4. Ví dụ cách tính giá thành sản phẩm gia công

Một xưởng nhận gia công 500 chi tiết kim loại. Xưởng tự chịu chi phí vật liệu, nhân công, vận hành máy, chi phí chung và xử lý bề mặt thuê ngoài. Giả sử đơn hàng đã hoàn thành và không còn chi phí dở dang cần chuyển kỳ.

Sơ đồ ví dụ tính giá thành và giá bán đơn hàng gia công 500 chi tiết kim loại
Bóc tách chi phí thực tế và công thức xác định giá bán cho đơn gia công 500 chi tiết kim loại

Các khoản chi phí thực tế như sau:

Khoản mục Chi phí
Nguyên vật liệu trực tiếp 18.000.000 đồng
Nhân công trực tiếp 12.000.000 đồng
Chi phí máy móc 8.000.000 đồng
Chi phí sản xuất chung phân bổ 5.000.000 đồng
Gia công xử lý bề mặt thuê ngoài 2.000.000 đồng
Tổng giá thành đơn hàng 45.000.000 đồng

Tổng giá thành được tính bằng:

18.000.000 + 12.000.000 + 8.000.000 + 5.000.000 + 2.000.000 = 45.000.000 đồng.

Giá thành đơn vị:

45.000.000 / 500 = 90.000 đồng/chi tiết.

Nếu doanh nghiệp muốn cộng thêm 20% lợi nhuận trên giá thành, giá bán dự kiến trước VAT là:

90.000 × (1 + 20%) = 108.000 đồng/chi tiết.

Đối với toàn bộ đơn hàng, giá bán dự kiến là 54.000.000 đồng trước VAT. Khoản chênh lệch 9.000.000 đồng tương đương 20% giá thành, nhưng biên lợi nhuận tính trên doanh thu sẽ thấp hơn 20%.

Trong thực tế, doanh nghiệp cần kiểm tra thêm điều kiện giao hàng, chi phí đóng gói, vận chuyển, chi phí bán hàng, thuế và các điều khoản khác trong báo giá.

5. Những sai lầm thường gặp khi tính giá thành gia công

  • Bỏ sót chi phí máy móc và chi phí chung: Chỉ tính vật liệu và nhân công có thể khiến giá thành thấp hơn thực tế, đặc biệt với đơn hàng sử dụng máy có giá trị lớn hoặc thời gian gia công dài.
  • Dùng định mức thay cho dữ liệu thực tế: Định mức hữu ích để lập kế hoạch và dự toán, nhưng cần so sánh với tiêu hao thực tế để phát hiện sai lệch.
  • Phân bổ chi phí chung không phù hợp: Nếu mọi sản phẩm đều chịu cùng một mức chi phí chung trong khi mức sử dụng máy và nguồn lực khác nhau đáng kể, giá thành có thể bị méo lệch.
  • Nhầm giá thành với giá bán: Giá thành phản ánh chi phí được tập hợp cho sản phẩm; giá bán còn phụ thuộc lợi nhuận mục tiêu, chi phí ngoài sản xuất và điều kiện thương mại.
  • Không tách bạch vật liệu của khách hàng và vật liệu của xưởng: Điều này đặc biệt quan trọng trong gia công theo hợp đồng, khi khách hàng có thể cấp phôi hoặc nguyên liệu chính.

6. Kiểm soát giá thành sản phẩm gia công bằng OnePro ERP

Sơ đồ 6 nguồn dữ liệu giúp OnePRO ERP tự động tính giá thành khi kết thúc lệnh sản xuất
Cơ chế tự động tổng hợp dữ liệu vật tư, giờ máy, nhân công, mua hàng và gia công để tính giá thành ngay khi kết thúc lệnh sản xuất trên OnePRO ERP.

OnePro ERP giúp doanh nghiệp sản xuất kết nối dữ liệu từ đơn hàng, kế hoạch sản xuất, vật tư, kho, mua hàng đến kế toán. Khi thông tin được quản lý trên cùng một nền tảng, doanh nghiệp có cơ sở tốt hơn để tập hợp chi phí và đối chiếu kết quả thực tế.

Với các phân hệ Mua hàng, Sản xuất, Kho hàng, Bán hàng và Kế toàn được kết nối chặt chẽ và dùng chung một nền tảng dữ liệu. OnePro ERP có thể tự động tập hợp chí phí để tính giá thành sản phẩm ngay hoàn thành lệnh sản xuất.

Tổng quan về hệ thống OnePro ERP 

Lộ trình triển khai OnePro ERP cho doanh nghiệp

Chi phí triển khai OnePro ERP cho doanh nghiệp

Đối với các doanh nghiệp có hoạt động gia công thuê ngoài, việc theo dõi lượng vật tư chuyển đi, số lượng nhận về, chi phí dịch vụ và công nợ nhà thầu cũng là một phần quan trọng trong kiểm soát giá thành. Phạm vi theo dõi và mức độ tự động hóa cần được xác định theo quy trình triển khai cụ thể.

OnePro

Bắt đầu quản lý sản xuất thông minh

Liên hệ ngay với OnePro để được tư vấn lộ trình chuyển đổi số tối ưu nhất

Nhận Demo miễn phí
MessengerZaloPhone